Πέτρος Ψωμάς: «Η ανεξαρτησία είναι ο πλούτος μας»

Συνέντευξη του επικεφαλής του «σπιράλ» στην Παρασκευή Δημοπούλου για το PatrasMagazine

«Ποια Πάτρα θέλουμε; Το σχέδιο για την επόμενη ημέρα της πόλης»… και οι προτεραιότητες ενόψει του 2028

Η Πάτρα βρίσκεται σε μια περίοδο κατά την οποία πολλά από τα ζητήματα της καθημερινότητας συναντούν το μεγαλύτερο ερώτημα για την επόμενη ημέρα της πόλης: ποια Πάτρα θέλουμε και, κυρίως, με ποιο σχέδιο μπορεί να γίνει αυτή πραγματικότητα. Η συνέντευξη έρχεται σε μια διαφορετική συγκυρία. Ο χρόνος μέχρι τις επόμενες δημοτικές εκλογές έχει ακόμη δρόμο, όμως η συζήτηση για την επόμενη ημέρα της Πάτρας έχει ήδη ανοίξει. Ο ίδιος έχει μιλήσει δημόσια για την ανάγκη σχεδίου και προοπτικής, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει επαφές με αυτοδιοικητικούς άλλων περιοχών, αναζητώντας –όπως αναφέρει– καλές πρακτικές που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στην Πάτρα. Χωρίς να προεξοφλούμε τις πολιτικές εξελίξεις και χωρίς να υιοθετούμε τις θέσεις οποιασδήποτε δημοτικής παράταξης, ζητήσαμε από τον Πέτρο Ψωμά να μιλήσει ανοιχτά για την πόλη που βλέπει σήμερα και για την πόλη που θα ήθελε να δει αύριο. Τι θεωρεί ότι πρέπει να αλλάξει; Ποιες είναι οι άμεσες προτεραιότητές του; Πώς αντιμετωπίζει τα μεγάλα προβλήματα της Πάτρας; Ποιον ρόλο θα πρέπει να έχουν οι συνεργασίες στην αυτοδιοίκηση; Και, τελικά, ποια συγκεκριμένη πρόταση καταθέτει στους Πατρινούς για την επόμενη ημέρα; Οι απαντήσεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όχι μόνο για όσους παρακολουθούν την τοπική πολιτική σκηνή, αλλά για κάθε πολίτη που ενδιαφέρεται για το μέλλον της πόλης.

• Κύριε Ψωμά, έχετε επιβεβαιώσει την παρουσία σας στην αυτοδιοικητική κούρσα με ορίζοντα τις δημοτικές εκλογές του 2028. Τι είναι αυτό που σας κάνει σήμερα να πιστεύετε ότι η Πάτρα χρειάζεται μια διαφορετική δημοτική πρόταση;

Η απόσταση ανάμεσα στο που βρίσκεται η Πάτρα και που θα μπορούσε να βρίσκεται. Πρόκειται για χάσμα, αλλά ακόμα, ελπίζω, όχι αγεφύρωτο. Η πόλη μας είναι μία από τις ωραιότερες πόλεις της Μεσογείου, ευεργετημένη από τη γεωγραφία, την ιστορία και τους ανθρώπους που πέρασαν από αυτά εδώ τα χώματα. Ακόμα κι αν η αίγλη του παρελθόντος δεν μπορεί να επιστρέψει ατόφια, η Πάτρα αξίζει έναν άλλο βηματισμό, προόδου, ευημερίας, εξωστρέφειας, ανάπτυξης. Λείπουν όλα σήμερα. Διαχειριζόμαστε τη φτώχεια μας, δυστυχώς. Η Πάτρα βρίσκεται σε φάση εγκατάλειψης. Η εικόνα πόλης και η συνείδηση του Πατρινού βρίσκονται στα τάρταρα. Αυτό με κινητοποιεί –και εμένα και την πολυπρόσωπη ομάδα του σπιράλ: το γεγονός πως η πόλη ζει μία τεράστια αδικία ενώ της αξίζει να δοκιμάσει μία πορεία προς τα μπρος.

• Αν αύριο αναλαμβάνατε τη διοίκηση του Δήμου Πατρέων, ποια θα ήταν τα τρία πρώτα πράγματα που θα αλλάζατε στην πόλη μέσα στους πρώτους έξι μήνες;

Η συμπεριφορά του δημότη απέναντι στην Πάτρα είναι το πρώτο που χρειάζεται να αλλάξει. Αν εμείς οι ίδιοι ως κάτοικοι δεν πειστούμε να σεβαστούμε τον δημόσιο χώρο, να πειθαρχήσουμε στους βασικούς κανόνες, να θεωρήσουμε την πόλη προέκταση του σπιτιού μας, να νοιαστούμε για τις συνθήκες ζωής μας και για την ποιότητα της καθημερινότητάς μας, τότε οι απαραίτητες αλλαγές δεν θα έρθουν. Αυτό είναι το πρώτο που ένας τοπικός ηγέτης οφείλει να κάνει, δίνοντας πρώτος το παράδειγμα και καλλιεργώντας μια νέα κουλτούρα μέσα από τη σωστή διοίκηση. Δεν ξέρω αν φτάνουν έξι μήνες για να ξε-μάθουμε και να μάθουμε ξανά, πάντως αυτό πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για τον επόμενο πρώτο δημότη και την ομάδα του. Σε πρακτικό επίπεδο οι απαραίτητες παρεμβάσεις είναι στην κυκλοφορία μέσα στην πόλη (συγκοινωνίες, χώροι στάθμευσης, εναλλακτικοί τρόποι μετακίνησης, διευκολύνσεις κλπ), στην εικόνα πόλης (δικαιούμαστε μία Πάτρα καθαρή, χρειαζόμαστε μια άλλη αισθητική) και η εμπέδωση ενός περιβάλλοντος ασφάλειας για όλους.

• Η καθαριότητα παραμένει ένα από τα ζητήματα που απασχολούν έντονα τους Πατρινούς. Ποιο είναι το δικό σας συγκεκριμένο σχέδιο για μια καθαρότερη Πάτρα και πώς θα μετράτε αν αυτό αποδίδει;

Δεν είναι πυρηνική φυσική. Οι πόλεις είναι καθαρές όταν α) η δημοτική αρχή βάζει ψηλά στις προτεραιότητες της την καθαριότητα, β) οι δημότες βλέπουν την προσπάθεια και κάνουν τη δική τους και γ) οι επισκέπτες αναγκάζονται να σεβαστούν την εικόνα που βρίσκουν φτάνοντας. Το έχουν καταφέρει πολλοί δήμοι στην Ελλάδα, δεν είναι δύσκολο να το καταφέρουμε κι εμείς. Αν μελετήσουμε τις καλές πρακτικές τους και ακολουθήσουμε τις οδηγίες τους, θα το καταφέρουμε. Η καθαριότητα πρέπει να τεθεί ως η απόλυτη προτεραιότητα –είναι και θέμα παιδείας και πολιτισμού. Και μία γενναία προσπάθεια να γίνει, συλλογική, ώστε η πόλη να ξε-βρομίσει. Τώρα, σε επίπεδο διοικητικό-οικονομικό, υπενθυμίζω πως καθαριότητα και ηλεκτροφωτισμός είναι υπηρεσίες ανταποδοτικές στην αυτοδιοίκηση, άρα ένας δήμαρχος μπορεί να τις δρομολογήσει χωρίς περιορισμούς και πιέσεις, αρκεί να υπάρχει η βούληση και ο κόσμος να ακολουθήσει. Είναι ντροπή για την Πάτρα να είναι πόλη βρόμικη. Το φιλότιμο των εργαζομένων στον δήμο και η συνεργασία των δημοτών είναι πολύτιμες βοήθειες σε μία δημοτική αρχή που κάνει σωστή ιεράρχηση και ασχολείται με τα της πόλης αποκλειστικά.

• Το κυκλοφοριακό αποτελεί καθημερινό πρόβλημα. Πώς θα αντιμετωπίζατε το ζήτημα της στάθμευσης, της κίνησης στο κέντρο και της σύνδεσης του κέντρου με τις συνοικίες;

Οι θέσεις στάθμευσης στο κέντρο είναι, δυστυχώς, πεπερασμένες σήμερα. Σε μέλλοντα χρόνο μπορούν να αυξηθούν με πολυώροφα πάρκινγκ και έξυπνη διαχείριση –σε αυτά ένας δήμος μπορεί να δώσει κίνητρα, ευκαιρίες, στήριξη. Αυτό που άμεσα χρειάζεται, όμως, και μπορεί να υιοθετηθεί είναι ένα δίκτυο δημοτικών λεωφορείων που με πυκνά δρομολόγια θα μεταφέρουν στο κέντρο τους οδηγούς που παρκάρουν τα αυτοκίνητά τους περιφερειακά. Ως παράταξη είμαστε επίσης υπέρ της επιστροφής του τραμ στην Πάτρα καθώς και της έντονης κινητροδότησης της μετακίνησης με εναλλακτικά μέσα μεταφοράς.

• Η Πάτρα έχει θάλασσα, λιμάνι, Πανεπιστήμιο, και σημαντική πολιτιστική δραστηριότητα. Γιατί, κατά τη γνώμη σας, η πόλη δεν έχει αξιοποιήσει ακόμη πλήρως αυτά τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα;

Αν μιλάμε για τα τελευταία χρόνια, η απάντηση συνοψίζεται στην «πολιτική εμμονή της δημοτικής αρχής». Από το 2014 η Πάτρα διοικείται από μία κομματική παράταξη με αγκυλώσεις, ιδεοληψία, όρια στη σκέψη και τη δράση, εσωστρεφή και φοβική. Η πόλη έχει πάψει να δικτυώνεται και να συνομιλεί με τον έξω κόσμο, ο δήμαρχος έχει απομονωθεί και δεν επικοινωνεί με τους υπόλοιπους τοπικούς θεσμούς, ο πολιτισμός μας έχει εγκλωβιστεί σε συγκεκριμένης ιδεολογίας εκδηλώσεις. Η στασιμότητα της Πάτρας έχει πατέρα και μάνα: λέγονται Κώστας Πελετίδης και Λαϊκή Συσπείρωση.

• Ποια είναι η δική σας πρόταση για το λιμάνι της Πάτρας και για τη σχέση του με την οικονομική και τουριστική ανάπτυξη της πόλης;

Συμφωνούμε με όποια αναπτυξιακή επένδυση μπορεί να φέρει στην πόλη τουρίστες και οφέλη κάθε μορφής, οικονομικά, προβολής, κύρους. Γι’ αυτό και μας βρίσκουν σύμφωνους οι πρόσφατες πρωτοβουλίες για τη δημιουργία μαρίνας μεγάλων σκαφών και για την άφιξη κρουαζιερόπλοιων στην Πάτρα. Μακάρι να αναζητηθούν και άλλες προοπτικές μέσω νέων ακτοπλοϊκών συνδέσεων, πολύπλευρη αξιοποίηση των υποδομών του λιμανιού, εμπορική και επιβατική αύξηση και άλλα. Εμείς καλωσορίζουμε στην πόλη κάθε επισκέπτη και κάθε ευρώ. Η πόλη τα έχει ανάγκη.

• Η σχέση Δήμου και Πανεπιστημίου Πατρών έχει απασχολήσει πρόσφατα και το «σπιράλ». Πώς θα μπορούσε στην πράξη να δημιουργηθεί μια σταθερή συνεργασία πόλης και Πανεπιστημίου προς όφελος των πολιτών και των φοιτητών;

Με πάρα πολλούς τρόπους. Εμπλέκοντας την ακαδημαϊκή και φοιτητική κοινότητα στις ανησυχίες της πόλης. Θα έπρεπε να διεκδικούμε να είναι προσβάσιμα, επ’ ωφελεία των Πατρινών, όλα όσα το Πανεπιστήμιο διαθέτει: επιστημονική γνώση, διπλωματικές εργασίες, εξωστρέφεια, υποδομές. Ο δε δήμος θα πρέπει να στέκεται δίπλα στους φοιτητές μας. Είναι αδιανόητο να έρχονται στο δημοτικό συμβούλιο προτάσεις επιδότησης των εισιτηρίων ή των ενοικίων των φοιτητών και ο –υποτιθέμενα κοινωνικά ευαίσθητος- δήμαρχος να αρνείται να υπερψηφιστούν.

• Η Πάτρα είναι μια πόλη με έντονο πολιτιστικό χαρακτήρα και φυσικά με το Καρναβάλι. Πώς θα μπορούσε ο πολιτισμός να αποτελέσει όχι μόνο στοιχείο ταυτότητας αλλά και εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης όλο τον χρόνο;

Δυστυχώς οι κορυφαίοι πολιτιστικοί θεσμοί της πόλης έχουν χάσει τον βηματισμό τους –για να το πω κομψά. Το Φεστιβάλ Πάτρας δεν είναι πλέον Διεθνές, το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας παραπαίει, το Πατρινό Καρναβάλι φθίνει. Συμφωνώ απόλυτα πως ο πολιτισμός της πόλης είναι ταυτοτικό μας στοιχείο και μπορεί να οδηγήσει σε ανάπτυξη. Προϋπόθεση να στηριχτούν έμπρακτα οι παραπάνω θεσμοί, να υποστηριχτούν οι ντόπιοι δημιουργοί, να διοργανωθούν νέες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, να αρχίσουν ξανά να «συνομιλούν» μεταξύ τους οι δράσεις και οι διοργανωτές. Σαφώς και ο ρόλος του Καρναβαλιού είναι κομβικός και κυρίαρχος. Και εδώ η συνταγή είναι απλή: χρονική επέκταση των εκδηλώσεων, συστηματική προβολή εκτός Πάτρών και Ελλάδος, δράσεις μεγάλου βεληνεκούς, ένα πρόσθετο εναλλακτικό καλοκαιρινό Καρναβάλι, στήριξη πρωτοβουλιών της καρναβαλικής κοινότητας και οπωσδήποτε μία μόνιμη καρναβαλούπολη, σύγχρονη, αξιώσεων, διαδραστική, για όλη την οικογένεια, καλοδιαφημισμένη.

• Ποια είναι η θέση σας για την αξιοποίηση του παραλιακού μετώπου και τη δημιουργία ενός ενιαίου σχεδίου που θα συνδέει την πόλη με τη θάλασσα;

Δεν έχουμε παρά να εμπνευστούμε από εμβληματικά παραθαλάσσια μέτωπα άλλων δήμων. Ένα χαρακτηριστικά εντυπωσιακό παράδειγμα είναι η Λεμεσός, με μία παραλία χιλιομέτρων να εκτείνεται μπροστά από το κέντρο της πόλης και να απλώνεται επί χιλιόμετρα παρέχοντας σε δημότες και επισκέπτες τα πάντα: χώρους περιπάτου, αναψυχής και άθλησης, πάρκα, ποδηλατόδρομους, παιδικές χαρές, περιοχές για υπαίθριες ή στεγασμένες δραστηριότητες αλλά και καταστήματα εστίασης κάθε είδους, καφετέριες, αναψυκτήρια, εστιατόρια, μπαρ. Η έμπνευση αξίζει να έρθει από αλλού. Αν όχι από την Κύπρο, από πόλεις ελληνικές, πλησιέστερες τόσο γεωγραφικά, όσο και μορφολογικά. Η Πρέβεζα και η Καλαμάτα είναι δύο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα. Και πάνω στην κεντρική ιδέα αξίζει, βέβαια, να αναπτυχθεί και μια ιδιαιτερότητα πατρινή: ένα τοπόσημο αναγνωρίσιμο, ένα επισκέψιμο σημείο αναφοράς, κάτι που να αναδεικνύει την προσωπικότητα της πόλης. Το πλάνο που έχει κατατεθεί από τη δημοτική αρχή είναι φτωχό, φοβικό και βαρετό. Δεν είναι παρά μία προέκταση του νότιου πάρκου προς την Αγίου Νικολάου, μία εντελώς ανέμπνευστη παρέμβαση σε έναν κόσμο που εξελίσσεται ταχύτατα, με τόσα αρχιτεκτονικά αριστουργήματα που θα μπορούσαν να μας παραδειγματίσουν. Ας ρίξουμε, ξαναλέω, μια ματιά στη Λεμεσό. Για να μην πω στη Βαλένθια, στην Κοπεγχάγη, στο Πόρτο. Τέτοιου επιπέδου παραλιακή πόλη μπορεί να γίνει κι η Πάτρα μας –αρκεί να το πιστέψουμε και να το σχεδιάσουμε.

• Ένα από τα ζητήματα που συχνά αναδεικνύονται στην Πάτρα είναι η προσβασιμότητα. Τι πρέπει να αλλάξει άμεσα για τα άτομα με αναπηρία, τους ηλικιωμένους, αλλά και γενικότερα για μια πόλη που θα είναι πραγματικά προσβάσιμη σε όλους;

Θα επιμείνω στις καλές πρακτικές. Ένα ταξίδι ως την Κομοτηνή αρκεί για να συνειδητοποιήσουμε, για αρχή, πως «αν θέλουμε, γίνεται!». Ένας δυναμικός άνθρωπος εκεί –ο Αλέξανδρος Ταξιλδάρης- και μία αποφασισμένη δημοτική αρχή μετέτρεψαν, μέσα σε μόλις μία θητεία, ολόκληρη την πόλη σε αστικό πρότυπο προσβάσιμότητας. Έκαναν το πλάνο, συνεργάστηκαν όλοι οι φορείς, έπεισαν τους δημότες να ακολουθήσουν, αξιοποίησαν τα οικονομικά εργαλεία και όλα έγιναν στην ώρα τους και σωστά. Ας μάθουμε, λοιπόν, από τους πετυχημένους. Η Πάτρα διαθέτει όλες τις προδιαγραφές να γίνει πλήρως προσβάσιμη πόλη. Λείπει το όραμα, το σχέδιο και η υλοποίησή του. Όλα τα υπόλοιπα (ράμπες, στάσεις, είσοδοι κτιρίων, πεζοδρόμια, έξυπνες διαβάσεις, κανονισμοί και η τήρησή τους, εφαρμογές πλοήγησης, ειδικά ψηφιακά εργαλεία κλπ) είναι το εύκολο κομμάτι.

• Ποια θα ήταν η πολιτική σας για τις γειτονιές και τις δημοτικές ενότητες εκτός του κέντρου; Πώς θα εξασφαλίζατε ότι η ανάπτυξη δεν θα περιορίζεται στην περιοχή γύρω από την πλατεία Γεωργίου;

Το πλάνο θέλει εμπιστοσύνη από τον δημότη, συνεργασία με τους τοπικούς φορείς, εξυπηρέτηση σε επίπεδο μετακίνησης και προσέλκυση επισκεψιμότητας ακόμα και από… την άλλη άκρη της πόλης. Η αποκέντρωση πρέπει να γίνει συνείδηση του πολίτη. Σε αυτό μια δημοτική αρχή μπορεί να παίξει ρόλο ουσιαστικού διαχειριστή αποκεντρώνοντας δράσεις, κονδύλια, επενδύσεις, έργα κλπ.

• Αν εκλεγείτε, θα χρειαστεί να συνεργαστείτε με ανθρώπους και παρατάξεις που σήμερα μπορεί να βρίσκονται απέναντί σας. Πόσο εύκολο είναι για εσάς να κάνετε πολιτικούς συμβιβασμούς όταν αυτοί απαιτούνται για να προχωρήσει ένα έργο;

Το σπιράλ είναι η παράταξη της Πάτρας που γνωρίζει πολύ καλά πώς να κάνει συμβιβασμούς προκειμένου να υπηρετηθεί το καλό της πόλης. Για εμάς η Πάτρα είναι πάνω από όλα. Τα δε στελέχη μας, θυμίζω, προέρχονται από ποικίλους πολιτικούς χώρους και έχουν διαφορετικές αφετηρίες και τρόπους προσέγγισης των ζητημάτων. Αυτός είναι ο πλούτος μας! Ως ανεξάρτητοι, έχουμε εμπεδώσει εδώ και οκτώ χρόνια την τέχνη της σύνθεσης. Αντί να φωτίζουμε τις διαφορές μας, εστιάζουμε σε όσα μας ενώνουν –κι είναι πολλά αυτά. Το ίδιο θα συμβεί κι αν αποφασίσουμε να συνεργαστούμε με συνδημότες μας που προέρχονται από άλλες παρατάξεις. Εμείς δεν βλέπουμε αντιπάλους, βλέπουμε παντού δυνητικούς συμμάχους για να καταφέρουμε καλά αποτελέσματα για την Πάτρα. Όσοι βάζουν την ίδια προτεραιότητα, εύκολα θα γίνουν σύμμαχοι, συνοδοιπόροι και συνεργάτες μας.

• Ποιο μεγάλο έργο της Πάτρας θεωρείτε ότι έχει καθυστερήσει περισσότερο και ποιο θα θέλατε να δείτε ολοκληρωμένο μέσα στην επόμενη δημοτική περίοδο;

Αν αναφέρεστε σε όσα είναι σε εξέλιξη, θα ήθελα επιτέλους να ολοκληρωθούν το Παλιό Δημοτικό Νοσοκομείο, ο πολυχώρος στις παλιές αποθήκες του ΑΣΟ, η ανακαίνιση του Δημοτικού Θεάτρου, η έκθεση Καρναβαλιού και Καραγκιόζη στα Παλαιά Σφαγεία, η αίθουσα δημοτικού συμβουλίου στο Νέο Δημαρχείο. Ανυπομονώ να μπει μια σειρά στο Εργοστάσιο Τέχνης, στο νέο διοικητήριο στο Λαδόπουλο, στα έργα στην παραλιακή του Ρίου αλλά και στα Βραχνέικα. Από την άλλη ξέρω καλά πως, δυστυχώς, παραλιακό μέτωπο, υποδομή τρένου και άλλα μεγάλα έργα δεν θα δούμε να προχωρούν μέσα σε αυτή τη θητεία. Τα όνειρά μου για το απώτερο μέλλον είναι ένα Μουσείο Πόλεως Πατρών και ένα Καρναβαλικό Θεματικό Πάρκο –λείπουν και όταν φτιαχτούν θα αλλάξουν τη φυσιογνωμία μας, τις προοπτικές μας, τη θέση μας στον χάρτη και στη συνείδηση των επισκεπτών.

• Σε μια εποχή όπου οι πολίτες ζητούν περισσότερη διαφάνεια και λογοδοσία, πώς θα ενημερώνετε τους Πατρινούς για το τι κάνει πραγματικά ο Δήμος και για το πού κατευθύνονται τα χρήματα των δημοτών;

Πλέον η τεχνητή νοημοσύνη και η γενικότερη ψηφιακή επανάσταση παρέχουν όλα τα απαραίτητα εργαλεία και για αυτό. Η Διαύγεια είναι ήδη εκεί, διαθέσιμη για όλους καθημερινά. Στο μίγμα ενημέρωσης θα πρόσθετα τακτικούς δημόσιους απολογισμούς, γρήγορες ειλικρινείς απαντήσεις σε ερωτήματα δημοτών και αξιοποίηση του ανεξάρτητου θεσμού του «Συμπαραστάστη του Δημότη».

• Και μια πιο προσωπική ερώτηση για το τέλος: αν η Πάτρα του 2028 μπορούσε να έχει αλλάξει σε μία μόνο εικόνα σε σχέση με τη σημερινή πόλη, ποια θα θέλατε να είναι αυτή;

Να μπορούμε να δούμε τους τοίχους ξανά. Άδειους από αφίσες, μπάνερ, πανό,  αυτοσχέδιες ταμπέλες, συνθήματα, ακαλαίσθητα γκράφιτι και οτιδήποτε άλλο συμβάλει στη  δημιουργία αυτού του ανυπόφορου οπτικού χάους.